Linux fsck Komutu Nasıl Kullanılır?

SpesifikEyl 17, 2025

Linux dosya sistemleri, verilerin güvenli biçimde tutulmasını ve gerektiğinde geri getirilebilmesini sağlar. Ancak zaman içinde bozulmalar oluşabilir ve bazı bölümlere erişim kesilebilir. Bu tür uyumsuzlukları gidermek için çoğunlukla fsck aracı kullanılır.

Bir önceki yazımızda sanal sunucularda tercih edilen işletim sistemlerinden bahsetmiştik. Şimdi ise sık kullanılan Linux ortamlarında disk sorunlarını çözmek için fsck’nin nasıl kullanılacağını ele alacağız.

fsck, dosya sisteminde tutarsızlık şüphesi olduğunda devreye alınmalıdır.

İşletim sistemi açılmıyorsa
Sık tekrarlayan G/Ç hataları ve dosya bozulmaları görülüyorsa
Harici depolama birimleri (USB, SD kart vb) sağlıklı çalışmıyorsa
Bu işaretler, dosya sistemi tutarsızlıklarını fsck ile kontrol edip gerekirse onarmanız gerektiğini gösterir.

Table of Contents

fsck Komutunun Parametreleri

fsck yalnızca root yetkisiyle çalıştırılabilir. Kullanıa göre farklı seçenekler sunar.

-A → /etc/fstab dosyasında tanımlı tüm bölümleri kontrol eder.
-C → İşlem ilerlemesini gösterir.
-l → Kontrol sırasında bölümü kilitleyerek başka işlemleri engeller.
-M → Bağlı olan dosya sistemlerini atlar.
-N → Ne yapılacağını listeler değişiklik yapmaz.
-P → Dosya sistemlerini paralel kontrol eder.
-R → Root bölümünü hariç tutar
-r → Kontrol edilen cihazların istatistiklerini döndürür.
-T → Başlık bilgisini gizler.
-t → Belirli bir dosya sistemi türünü (ör. ext4, xfs) kontrol eder.
-V → Ayrıntılı çıktı verir.

fsck ile Linux bölümü denetleme

Bir disk bölümünü taramadan önce bağlı olmadığını kontrol etmek gerekir. Örnek:

sudo umount /dev/sdb
sudo fsck /dev/sdb

Bağlı (mounted) bir bölümde fsck çalıştırmak sorunları artırabilir. Bu nedenle önce unmount yapılmalıdır.

fsck Çıkış Kodları

Her fsck çalıştırmasından sonra belirli bir çıkış kodu döner:

0 → Hata yok
1 → Hatalar düzeltildi
2 → Yeniden başlatma gerekli
4 → Hatalar giderilemedi
8 → Çalışma hatası
16 → Sözdizimi veya kullanım hatası
32 → İşlem kullanıcı tarafından iptal edildi
128 → Paylaşılan kütüphane hatası

Bu kodlar sayesinde işlem sonucunu kolayca değerlendirebilirsiniz

Eğer çok sayıda hata varsa, her biri için onay vermek yerine fsck’nin otomatik onarım yapması sağlanabilir:

sudo fsck -y /dev/sdb

Tüm diskler için:

sudo fsck -AR -y

Burada -y parametresi, tüm hatalara otomatik olarak “yes” cevabı verir.

Kök Bölümde fsck Yapılandırması

Kök dosya sistemi bağlıyken fsck çalıştırılamaz. Bunun için iki yöntem bulunur:

Başlangıçta fsck’yi Yüklemek

sudo touch /forcefsck
sudo reboot

Sistem yeniden başlatıldığında fsck otomatik olarak çalışır. İşlem bitince dosya kaldırılmalıdır:

sudo rm /forcefsck

Kurtarma Modunda fsck Kullanımı

Sistemi yeniden başlatalım.

GRUB menüsünden Gelişmiş seçenekler → Kurtarma modunu seçelim.

Açılan menüden fsck’yi çalıştıralım.

Kontrol tamamlandıktan sonra normal önyüklemeye geçebiliriz.

Sık Sorulan Sorular

Superblock hatası nedir?

Superblock dosya sisteminin temel yapısını tutar. Bozulduğunda disk mount edilemez.

sudo fsck.ext4 -b <yedek_superblock_numarası> /dev/sdXN

Superblock numaraları dumpe2fs /dev/sdXN | grep superblock komutuyla öğrenilebilir.

fsck her açılışta otomatik çalışıyor?

Bu ayarlar /etc/fstab veya tune2fs ile kontrol edilir.

sudo tune2fs -c 30 /dev/sdXN   # her 30 açılışta bir kontrol
sudo tune2fs -i 7d /dev/sdXN   # her 7 günde bir kontrol

fsck “device is busy” hatası verirse ne yapılmalı?

Bu, bölümün bağlı olduğunu gösterir. Önce bölümü ayırmak gerekir:

sudo umount /dev/sdXN

Eğer root bölümü ise canlı USB veya recovery mod üzerinden işlem yapılmalıdır.

Hangi dosya sistemi için hangi araç kullanılmalı?

Ext2/3/4 → fsck.ext4 veya e2fsck
XFS → xfs_repair
Btrfs → btrfs check / btrfs scrub
FAT32 → fsck.vfat

Root bölümü nasıl kontrol edilir?

Root bağlı olduğu için normal şekilde kontrol edilemez. Bunun yerine canlı USB ile açmak ya da önyüklemede touch /forcefsck komutunu kullanarak bir sonraki başlatmada otomatik kontrol yapılmasını sağlamak gerekir.